Ana Hatları İle

İ   S   L      M      H   U   K   U   K   U

                                                           (Temel Bilgiler- Kaynaklar)

                                                           Prof. Dr. Servet ARMAĞAN

                                                (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İslâm

                                                           Hukuku Anabilim Dalı Başkanı)

                                                                      İstanbul-2007

Kısaltmalar

         A            : Anayasa

         bkz.         : bakınız

         b.            : baskı

         c.             : cilt

         çev.:       : çeviren

         f.             :fıkra

         ibid         : yukarıdaki aynı eser (kaynak) (latince  kısaltma)

                          M.          : Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye

         md.         : madde

         P.            : Page (sh.)

         pub.        : publication (yayın)

         pp.          : vd. sh.

         s.             : sayı (lı)

         sh.          : sahife(ler)           

         t.             : tarih (li)

         TBK.      : Türk Borçlar Kanunu

         TCK.      : Türk Ceza Kanunu

         TMK      :Türk Medeni Kanunu

         vb.          : ve benzeri

         vd.          : ve devamı

         y.            : yayını

NOT: Hadis kaynaklarından sonra bir isim varsa, o hadisin yer aldığı bölümün başlığını;sayı varsa, c. ve/veya hadis no.sunu gösterir.Bu,hadislere verilen referans usulüdür.

A.Ahmet,İbn,Hanbel:El-Müsned.

B.:Sahih-i-Buhari (Tecrid-i Sarih Tercemesi, 4.b, Ankara, 1976,Diyanet y.)

b:  Baskı

Be.:Sünen-i Beyhaki

Bkz.:Bakınız

c.cilt.

D.:Ebu Davud-Sünen

Da.:Sünen-i Darimi             

M.:Sahih-i Müslim.

Ma.:Sünen-i İbn Mace

N.:Sünen-i Nesai

T.:Sünen-i Tirmizi

vd.:ve devamı.

ÖNSÖZ

Bu kitap  İslâm hukuku üzerine temel bilgiler veren  mütevazi bir ilmi çalışmadır.Ve İslam Hukukunu genel olarak anlatma ve özelliklerini öğretme amacına yöneliktir.

 İslâm hukukunuı anlatan kitaplar çoktur. Gerek Türkçe’de gerekse yabancı dillerde, müstakil bir hukuk sistemi olan İslâm Hukuku üzerine yazılmış monografiler ve  tafsilatlı kitaplar bulunmaktadır. Ama İslam Hukukunu  kısa ve ana hatlarıyla ortaya koyan  küçük hacimli  bir kitaba ihtiyaç memleketimizde hissedilmekteydi.

Hekimoğlu İsmail bey kardeşim de, zaten senelerdir bendenizden bur ihtiyacı karşılayacak bir eser yazmamı ısrarla istiyor ve “Hocam, slam Hukuku üzerine yaptığınız tercümeler yeter, artık bu konua telif eserler yazın” diyordu.Bu sebeple,türk okuyucusunu fazla yormadan ve teferrüatlı açıklamalar içinde boğmadan bir kitap hazırlamak istedik. Bununla berabe,az sayıda bazı konular,teferrüatlı ve dip notlar  verilerek sunulmuştur:İçtihat ve akitler konuları gibi.Bir kısım başlıklar altında verilen bilgiler,daha önce bilimsel dergilerde yayınlanmış makalelelrimizin,düzeltilmiş,genişletilmiş ve yani dip notlar ve kaynaklar eklenmiş,ve böylece yepyeni bir hale gelmiş şeklidir.

Kitabımız kısadır, ama temel kaynaklara bakılarak hazırlanmış ve sağlıklı bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Ayrıca her bölüm içinde,  derinleşmek isteyenler için ilgili kaynaklar da gösterilmiştir. Ayrıca istifade edilen hadislerin tahriçleri de yapılmıştır. Hazırladığımız elinizdeki kitap, bu özellikleri ile halkımızın her kesimine faydalı olacaktır.Yüksek öğrenim görmüş kimselere, özellikle sosyal bilimler dalından mezun olmuş veya  aynı sahada yüksek lisans  yapmak isteyen kimselere ise ,  bu kitabımızın yol gösterici ve yardımcı olacağını umuyoruz.

 1983 yılından beri üniveresitelerimizin Hukuk FakültelerindeYÖK tarafından konulan İslâm Hukuku Dersi var. Bu ders seçimliktir. Yani talebe isterse bu dersi seçiyor ve son sınıfta okutulan bir ders.Bendeniz, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde ,   yirmi seneden fazla İslam Hukuku dersleri anlattım,bu konuda, çeviri ve telif olarak, bilimsel dergilerde bir çok da yayın yaptım. Bu yayınlar içinde, bin küsur sh.lik çeviri kitaplar da var.Ayrıca Türkçe dışında,yabancı dilde de bir seri araştırma ve yayın yaptım.Yabancı dilde yapılan ve yayınlanan birini, örnek olarak ve genç İslam hukuku araştırmacılarını teşvik için kitabımın sununda verdim.  İşte elinizdeki kitap,geçmişi  uzun yılla dayanan  bir birikim olarak sunulmuştur. 

İslâm Hukuku dersleri mukayeseli hukuk araştırmasının konusudur. Bir diğer deyişle, halen memleketimizde yürürlükte bulunmayan yabancı hukuk sistemlerini araştıran hukuk branşına Mukayeseli Hukuk ismi veriyoruz. Gerek memleketimizde,gerekse Avrupa devletlerinde Mukayeseli Hukuk araştırmaları ya ders halinde vardır ya da bazı devletlerde bir araştırma merkezi ve hatta araştırma enstitüsü şeklindedir. Buna “Comperative Law” (İng.), “Droit Compare” (Fr.) veya “Rechtsvergleichung”(Alm.) ismi verilir. İstanbul Üniversitesi  Hukuk Fakültesinde de Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi ismi altında bir Enstitü kurulmuştur. 1945’lerden beri faaliyet gösteren bu enstitünün çalışmaları içinde bir dergi çıkarma da vardır. Biz bu dergide zaman zaman İslâm Hukukuyla ilgili bazı meselelere ait incelemelerimizi sunduk ve yine o enstitünün tertip ettiği konferanslar serisinde  konferanslar vermek suretiyle mukayeseli hukuk çalışmaları yaptık.

Bu arada şunu da belirtelim:Batı Dünyasının tamamında,İslân Hukuku üzerine araştırmalar gün geçtikçe artıyor.İslâm Hukuku araştırmaları yapanlar,genellikle ilâhiyatçılar,hukukçular ve eskidenberi olduğu gibi,şarkıyatçılar(doğu bilimciler-oryantalistler) dır.Bunlardan bir kısmına,kitabımızda  temas ettik.

Gelecek baskılarda, eğer nasip olursa, kitabımızı geliştirmek suretiyle biraz daha geniş bir bilgiler sunmak mümkün olabilir.  Okuyucularımın tenkit ve tekliflerini bana ulaştırırlarsa,elbette çok sevinirim.

Son olarak bu kitabımızın okuyucularıma faydalı  olmasını umuyor,kitabı basan v e yayan…. Yayınevi yetkililerine ve özellikle… bey kardeşime  teşekkürlerimi ifade ediyorum.

8 Ocak 2007, Fatih

Prof. Dr. Servet ARMAĞAN

(servetarmagan@hotmail.com)